Tag Archives: Liu Xiaobo

Lưu Hiểu Ba -Những gì người ta có thể chịu đựng

NOBEL-PEACE/LIU

Hôm nay, đọc được tin Lưu Hiểu Ba, nhà bất đồng chính kiến người Trung Quốc, người được trao giải Nobel Hòa Bình 2010 đang bị ung thư giai đoạn cuối trong khi vẫn bị giam giữ tại nhà tù, thực tình tôi có một cảm giác nhoi nhói. Ông là nhà hoạt động nhân quyền mà tôi ngưỡng mộ bậc nhất. Có lẽ ngoài sự sâu sắc trong tư tưởng, sự trung thực và nghiêm khắc với bản thân trong suy nghĩ và trong sự dấn thân, tôi tìm thấy ở ông hình ảnh của một con người thật giàu tình cảm qua những bài thơ của ông. Rất ít các nhân vật chính trị đem đến cho tôi một cảm giác gần gũi như thế.

Cầu mong mọi điều tốt đẹp sẽ đến với ông, đến với người vợ của ông, bà Lưu Hà – một nhà thơ, nguồn cảm hứng cho những bài thơ đau đớn nhưng cũng đồng thời rất mạnh mẽ của Lưu Hiểu Ba

Theo đường link này, các bạn có thể đọc bài viết của Lưu Hiểu Ba về sự kiện Thiên An Môn qua bản dịch của Phạm Thị Hoài. Bài viết ấy là một cú hích để tôi thực sự tìm hiểu về con người và tư tưởng của Lưu Hiểu Ba.

*

Những gì người ta có thể chịu đựng

Tặng người vợ đau khổ của tôi

Em nói với anh

“Em có thể chịu đựng được bất cứ thứ gì”

với ánh mắt bưởng bỉnh, em nhìn thẳng về phía mặt trời

cho đến khi sự mù lòa biến thành một khối cầu lửa

và lửa biến biển khơi thành muối mặn

 

Em yêu dấu,

anh muốn nói với em qua bóng tối

rằng, trước khi em đi đến mộ huyệt của mình, hãy nhớ

viết cho anh lá thư bằng tro cốt của em, hãy nhớ

để lại cho anh địa chỉ của em ở cõi âm ti

 

Những mảnh xương vỡ của em sẽ làm xước trang giấy

nên em chẳng thể viết trọn dù chỉ một từ

những nhát cọ mệt lử sẽ đâm xuyên trái tim em

và cái nóng cồn cào từ cơn mất ngủ hàng đêm

sẽ làm em kinh ngạc

 

Một hòn đá chịu trọng lực của thế giới này

cũng đủ cứng để đập vỡ sọ anh

những viên thuốc hình thoi màu trắng được làm từ não óc của anh

sẽ đầu độc tình yêu của chúng ta

 

và tình yêu bị đầu độc của chúng ta

sẽ đầu độc chính chúng ta

Viết trong trại cải tạo lao động, ngày 28-12-1996, ngày sinh nhật của tôi

Nguồn: “What One Can Bear”, Bản dịch tiếng Anh của Isaac P. Hsieh in trong Liu Xiaobo, No Enemies, No Hatred: Selected Essays and Poems, Perry Link & Tienchi Martin-Liao & Xia Liu (biên soạn), Belknap Press, 2013, trang 58-9.

Lưu Hiểu Ba – Em đợi anh cùng bụi

Lưu Hiểu Ba (1955), người được giải Nobel Hòa Bình năm 2010 khi đang bị chính quyền Trung Quốc giam giữ trong tù, là nhà bất đồng chính kiến mà tôi muốn tìm hiểu nhất. Tôi trân trọng và nhất là, rất xúc động, khi đọc những bài viết của ông, dù chưa hệ thống, những bài viết đầy tinh thần chất vấn, không cho phép mình đứng cao hơn, đứng bên ngoài những vấn đề nhức nhối của xã hội Trung Quốc. Ông nghiêm khắc, trung thực và can đảm.

Thơ của ông là một góc khác. Thậm chí, tôi cứ nghĩ, tận trong sâu thẳm, ông là một thi sĩ nhiều hơn. Đã có lúc tôi hoài nghi liệu một người tham gia hoạt động chính trị có thể đồng thời là một thi sĩ đúng nghĩa? Sự hội tụ cả hai phương diện tưởng như rất khó hòa giải này có thể được nhìn thấy ở ông.

Trong khi chờ giải Nobel 2016, tôi post lại bài thơ mình dịch đã lâu, biết là bản dịch còn dở, những hôm nay, tôi tự nhiên muốn chia sẻ bài thơ này của ông viết tặng vợ mình, bà Lưu Hà, người cũng đang bị chính quyền Trung Quốc quản chế tại nhà.

liuxiaobo

*

 

Em đợi anh cùng bụi

Tặng vợ tôi, người chờ đợi ngày ngày

Chẳng còn gì còn lại trong tên em, chẳng còn gì

ngoài sự chờ đợi anh, cùng với bụi trong ngôi nhà mình

những lớp bụi

tích tụ, ken dày mọi góc

em chẳng muốn vén rèm cửa sổ

để ánh sáng xáo trộn sự tĩnh lặng của chúng

 

Trên giá sách, những nhãn vở viết tay bám bụi

trên thảm nhà, những hoa văn đóng bụi

khi em viết thư cho anh

tình yêu mà ngòi bút viết ra cũng ám bụi

mắt anh như bị cái gì đó đâm vào đau đớn

 

em cứ ngồi đó, cả ngày dài

không nỡ nhúc nhích

vì sợ rằng bước chân mình sẽ dẫm lên bụi

em cố gắng kiểm soát cả tiếng thở của mình

dùng sự lặng im để kể một câu chuyện

nhiều lúc như thế này

đám bụi làm nghẹt thở ấy

là thứ duy nhất còn giữ sự trung thành

 

cái nhìn của em, tiếng thở và thời gian

ngấm bụi

từ đáy tâm hồn em

một nấm mồ đội lên

từng chút

từng chút

từ dưới chân

chạm đến ngực

chạm đến cổ họng

 

Em biết rằng ngôi mộ ấy

là nơi nghỉ ngơi tốt nhất cho mình

nơi em đơi anh ở đó

nơi không còn sợ hãi

nơi không còn báo động

bởi vì thế mà em yêu bụi hơn

trong bóng tối, trong sự ngạt thở yên lặng

em đợi, em đợi anh

em đợi anh

cùng bụi

 

khước từ nắng và chuyển động của không khí

em hãy cứ để bụi vùi em vào nó

hãy cứ ngủ, kệ bụi kia lớp lớp ken dày

cho đến ngày anh về

và em thức dậy

lau bụi đi khỏi da em và tâm hồn em

 

Đó là điều kỳ diệu làm sao — trở về từ cõi chết.

Tháng Tư, năm 1999

Hải Ngọc dịch

Dịch theo bản tiếng Anh của Zheng Danyi, Shirley Lee and Martin Alexander, tại: https://pen.org/you-wait-me-dust-worldwide-reading-liu-xiaobo